5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Bilişim Teknolojileri Öğretmen Adaylarının Youtube Kullanma Motivasyonları ve Meşguliyetleri

Özlem Baydaş

[email protected], Giresun Üniversitesi

Sevda Küçük

[email protected], İstanbul Üniversitesi

Sosyal medya siteleri arasında oldukça popüler olan Youtube, her yaştan kullanıcıya içerdiği farklı video türleriyle hitap etmektedir. Özellikle gençler zamanlarının büyük bölümünü ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda Youtube’da geçirmektedirler. İlkokuldan üniversite düzeyine kadar birçok alanda Youtube videoları eğitsel kaynak olarak kullanılmaktadır. Öğretmen adaylarının eğitimleri süresince bu eğitsel kaynağı etkili bir şekilde kullanmalarını sağlamak, onların gelecekteki sınıflarındaki Youtube kullanımlarını da etkileyecektir. BT öğretmen adayları diğer alanlardan farklı olarak teknoloji araçlarını daha etkin bir şekilde kullanacak ve eğitimle bütünleştirmede rehber olabilecek nitelikte eğitim almaktadırlar. Bu nedenle BT öğretmen adayları, eğitimleri boyunca Youtube’u da eğitsel kaynak olarak sıklıkla kullanmaktadırlar. Bu doğrultuda BT öğretmen adaylarının günümüzde önemli bir eğitsel kaynak olarak ön plana çıkan Youtube’u kullanma durumlarının ayrıntılı olarak incelenmesi, Youtube’un eğitsel amaçlı olarak etkili bir şekilde kullanılmasında yol gösterici olabilir. Ayrıca farklı video türlerine yönelik kullanım tercihlerinin ve meşguliyet düzeylerinin belirlenmesi, eğitsel videoların meşguliyet ve motivasyonu artıracak şekilde tasarlanmasını sağlayabilir. Bu çalışmada da Bilişim Teknolojileri (BT)  öğretmen adaylarının öğretimsel ve eğlence amaçlı Youtube video izleme sürelerinin, görüntüleme meşguliyetlerinin (beğenme, beğenmeme, yorum yazma, paylaşma, görüntülenme sayısı, yorum okuma), kullanma motivasyonlarının (bilgi arama, bilgi verme, sosyal etkileşim, eğlence, prestij oluşturma) düzeylerini ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Bunun yanı sıra öğretmen adaylarının üye oldukları Youtube kanalları ve kanallara yüklenen video türleriyle, videoları izlerken rahatsızlık duydukları durumlar incelenmiştir. Bu kapsamda nicel araştırma yöntemi olan betimsel desenden yararlanılmıştır. Çalışmanın örneklemini Türkiye’de dört farklı üniversitede dört farklı sınıf düzeyinde öğrenim gören 253 BT öğretmen adayı oluşturmaktadır (137 erkek, 116 kadın). Çalışmada veri toplama amacıyla Khan (2017) tarafından geliştirilen anketten de yararlanılarak 13 sorudan (4 çoktan seçmeli, 6 çoklu seçim, 2 Likert tipi bölümler, 1 açık uçlu soru) oluşan bir anket hazırlanmıştır. Ankette yer alan ifadelerin (örn. izlediğim videoları beğenirim, beğenmem ya da ilgilendiğimiz şeyler hakkında bilgi almak için, bilgileri başkalarıyla paylaşmak için) net olması ve bir yapıyı ölçmemesi nedeniyle Khan (2017) tarafından yapı geçerliği çalışması yapılmamıştır. Anket iki alan uzmanı tarafından kontrolleri sağlanarak ana dile çevrilmiştir. Çalışmada elde edilen güvenirlik katsayıları dikkate alındığında; bilgi arama (4 madde, α=.75), bilgi verme (3 madde, α=.78), prestij oluşturma (4 madde, α=.88), sosyal etkileşim (4 madde, α=.89) ve eğlence (6 madde, α=.80) anketin güvenilir olduğu belirlenmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğunun (%83) günde birkaç kez Youtube videosu izledikleri ve %43’ ünün ise kendilerine ait Youtube kanallarının olduğu belirlenmiştir. BT öğretmen adaylarının derslerine yönelik olarak en çok programlama eğitimi Youtube videolarına (%80) ihtiyaç duydukları ortaya çıkmıştır. Eğlence amaçlı olarak en çok müzik dinleme (%31) ve film izleme (%44.5) ön plana çıkmıştır. Eğlence amaçlı komik videoların ve öğretimsel amaçlı videoların genelde 5-10 dakika arasında olanların sıklıkla tercih edildiği ortaya çıkmıştır. Öğretmen adaylarının Youtube görüntüleme meşguliyet düzeyleri, görüntülenme sayısı (M=3.71), yorum okuma (M=3.53), indirme (M=2.81) beğenme (M=2.48), beğenmeme (M=2.22), paylaşma (M =2.04), yorum yazma (M=1.70) olarak belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının Youtube videolarının kullanma motivasyon düzeyleri bilgi arama (M =4.06), bilgi verme (M =3.16), sosyal etkileşim (M =2.0), eğlence (M =3.06), prestij oluşturma (M=1.91) olarak ortaya çıkmıştır. Öğretmen adaylarının Youtube kanal üyeliklerinde öğretimsel işlem adımları (%24), günlük yaşam uygulamaları (%17), bilgi bankaları (%17) öne çıkmıştır. Youtube kanallarına yükledikleri video türlerinin eğitsel videolar (%35) ve ders projelerine yönelik videolar (%29) oldukları belirlenmiştir. Youtube videoları izlerken en fazla rahatsızlık duyulan durumları fazla sayıda reklam içermesi (%40), rahatsızlık veren yorumların bulunması (%12), etkili başlıklara rağmen yetersiz içeriklerin (%12) yer alması olarak ifade etmişlerdir. Çalışmadan elde edilen veriler Youtube’un eğitsel amaçlı olarak etkili bir şekilde kullanılmasına yönelik olarak ayrıntılı bir şekilde tartışılacaktır.

Keywords

Youtube kullanma motivasyonu, Youtube görüntüleme meşguliyeti, Youtube görüntüleme süresi