5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Çevrimiçi Mesleki Gelişim Eğitimlerinde Yetişkinlerin Çalışma Alışkanlıklarındaki Değişimler

Ünal Çakıroğlu

[email protected], KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

Melek Atabay

[email protected], KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

Yetişkinler eksik kalan öğrenimlerini tamamlamak,  mesleki veya kişisel becerilerini geliştirmek için formal eğitim sonrasında farklı öğrenme ortamları ve araçları kullanarak eğitimler almaktadırlar. Yetişkinlerin; formal eğitim dönemindeki öğrencilerden farklı görev ve sorumlulukları olduğundan uzaktan eğitim programları yetişkinler için sıklıkla tercih edilir durumdadır. Özellikle mesleki gelişimleri açısından kendilerini yenilemek ve geliştirmek isteyen yetişkinler için tezsiz yüksek lisans programları da ülkemizde takip edilen programlar arasında yerini almıştır. Yetişkinler çevrimiçi öğrenme ortamlarındaki etkinliklerde çalışırken çalışma alışkanlıkları da örgün öğretim ortamlarına ve öğrencilerine oranla farklılık gösterebilmektedir. Bu alışkanlıklar güdülenme, hedefe odaklanma, zaman kullanımı, öz-yönetim, genel olarak eğitime ve öğretmenlere karşı geliştirilen tutumlar gibi bireysel özellikler çerçevesinde ele alınmaktadır. Çalışma alışkanlıkları ile ilgili çalışmalar planlı çalışma, çalışma ortamını düzenleme, etkili okuma, ders dinleme, not tutma, etkili yazılı anlatım, derse aktif katılma, ödev yapma, sınavlara hazırlanma başlıkları altında incelenmekte olup veri toplama araçları olarak çoğunlukla ölçekler kullanılmaktadır. Dolayısıyla alışkanlıkların değişim durumları belirlenebilse de bu değişimlerde ne gibi unsurların rol oynadığı noktasında sınırlı tartışmalar yapılabilmektedir. Bu noktadan hareketle bu çalışma çevrimiçi öğrenme ortamlarındaki yetişkinlere ilişkin çalışma alışkanlıkları verilerini mülakatlarla ortaya koymakta ve süreçteki değişimin nedenlerine odaklanmaktadır. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden özel durum çalışması çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışmanın verileri bir ders dönemi boyunca çevrimiçi tezsiz yüksek lisans programında Araştırma yöntem ve teknikleri dersi kapsamında 20 yetişkin öğrenci ile sürdürülmüştür. Dönem boyunca sürdürülen çalışmada yetişkin öğrencilere ders dışı etkinlik olarak çeşitli ödev ve projeler verilmiş, dönem sonunda verilen ödev ve projeleri eksiksiz tamamlayan yetişkin öğrenciler arasından, amaçlı örnekleme yoluyla seçilmiş öğrencilerle mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Bu mülakatlarda öğrencilerin yararlandıkları çevrimiçi öğrenme ortamı, verilen ödevler ve yetişkin olma durumları ile ilgili olarak çeşitli sorular sorulmuştur. Sonuç olarak yetişkinlerin gelişen alışkanlıklarının bir kısmının öğrenme ortamı çerçevesinde geliştiği, bir kısmının ise önceki alışkanlıklarının devamı olarak görüldüğü belirlenmiştir. Alışkanlıkların gelişiminde katılımcıların yetişkin olma özellikleri, dersin yapısı ve çevrimiçi öğrenme ortamının sahip olduğu özelliklerin rol oynadığı ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda; çevrimiçi öğrenme ortamları aracılığıyla yetişkinlere yönelik gerçekleştirilen eğitimlerde dersin yürütücüleri ve öğretim tasarımcılarının yetişkin özelliklerini ve çevrimiçi ortamın özelliklerini dikkate almaları noktasında önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

yetişkin eğitimi, çevrimiçi öğrenme, çalışma alışkanlıkları