5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Eğitim Ortamındaki Siber Aylaklık Davranışlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Esra Yecan

[email protected], Pamukkale Üniversitesi

Hayatın birçok alanında kullandığımız İnternet'i, Lim (2002), iki ucu keskin bıçak şeklinde tanımlamış ve iş hayatında çalışanların işle alakasız sitelerde gezinme davranışlarıyla ilgili araştırmaları göz önüne sermiştir. Daha öncesinde başka araştırmacılar tarafından da kullanılan siber aylaklık kavramı, Lim (2002) tarafından çalışanların işyerindeki İnterneti iş saatleri içinde gönüllü olarak işle alakasız (kişisel amaçları için) kullanmaları şeklinde tanımlanmıştır. Kalaycı (2010), bu durumun işyerlerine benzer şekilde, eğitim ortamlarında da siber aylaklık olarak değerlendirilebileceğini belirtmiştir. Bilgisayar laboratuvarlarında yürütülen derslerde, öğrencilerin ders dışı amaçlarla İnternet’te gezinmeleri, eğitimcilerin karşılaştıkları bir durumdur. Siber aylaklık davranışlarının ilişkili olabileceği faktörler (cinsiyet, İnternet kullanım sıklığı, İnternet kullanım becerileri, sınıf düzeyi vb) daha önce çeşitli çalışmalarda incelenmiştir. Öte yandan, bireylerin bilgi ve iletişim teknolojilerine yönelik tutumları da, teknoloji kullanım alışkanlıklarını etkileyen bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı da, Eğitim Fakültesi birinci sınıf öğrencilerinin siber aylaklık yapma durumlarını ortaya çıkarmak ve bu davranışların bilgi iletişim teknolojilerine yönelik tutumla ilişkisini incelemektir. Çalışmada veri toplama aracı olarak, Kalaycı (2010) tarafından Türkçe’ye uyarlanan ve Yaşar ve Yurdugül (2013) tarafından güncellenen Algılanan Siber Aylaklık Ölçeği ve Günbatar (2014) tarafından geliştirilen BİT Tutum Ölçeği kullanılmıştır.  Çalışmaya, Eğitim Fakültesi’nde Bilgisayar-1 dersini almakta olan 122 öğrenci katılmıştır. Verilerin analizinde, demografik değişkenler açısından farklılıklar incelenmiş, iki grubun karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t-testi, ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında ise tek yönlü analiz (ANOVA) testi kullanılmıştır. Siber aylaklık davranışları ile BİT tutumu arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığını belirlemek için Pearson Korelasyon katsayısına bakılmıştır. Buna göre, siber aylaklık davranışlarının demografik özelliklere (cinsiyet, bölüm, bilgisayar ve  İnternet sahipliği, İnternet kullanım sıklığı ve farklı amaçlar için İnternet kullanım sıklığı) göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Siber aylaklık davranışları ile BİT tutumu arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir (p<.05). Siber aylaklık davranışlarını ve ilişkili olduğu faktörleri ortaya çıkarmak amacıyla, daha kapsamlı nicel çalışmalar ve derinlemesine veri toplamaya olanak sağlayan nitel çalışmalar yapılması önerilebilir.  

Keywords

siberaylaklık, bilgi ve iletişim teknolojileri