5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Lisansüstü Öğrencilerin İnternet'te Arama Yapma Davranışlarının İncelenmesi

Berna Zurnacı

[email protected], Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü

Emine Şendurur

[email protected], Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü

Çağımızda bilgi teknolojileri ve İnternet ortamındaki hızlı değişimler, kişilerin bilgisayar kullanım tutumları ve bilgiye erişim davranışları üzerinde kapsamlı bir değişime neden olmuştur. Bu çalışmanın amacı, sık sık İnternet ortamında akademik arama yapan lisansüstü öğrencilerin anlamlı ve güvenilir arama yapma yeterliliklerini araştırmaktır. Bu durum çalışmasında, gönüllü olarak arama yapan 5 katılımcının ortak özelliği, birincil olarak başvurdukları akademik kaynağın İnternet olmasıdır. Veri toplama süreci iki basamakta tamamlanmıştır. İlk aşamada, kullanıcılardan tasarım-temelli araştırma (design-based research) ile ilgili bir zihin haritası çizmeleri beklenmiştir. Bu sayede katılımcıların aynı konuyu İnternet’ten ararken izledikleri yolla çizdikleri zihin haritaları arasındaki ilişki anlaşılmaya çalışılmıştır. İkinci aşamada ise, katılımcılardan bu konuyla ilgili bilgi toplamak amaçlı İnternet araması yapması istenmiştir. Bu görevler dahilinde, katılımcıların zihinsel modelleri ile ön bilgilerinin çok boyutlu bir yapıda olup olmadığı, bunun katılımcıların bilgi arama davranışlarını nasıl etkilediği ve elde edilen kaynakların güvenilirliği bütünsel olarak değerlendirilmiştir. Öğrencilerin arama davranışlarındaki zihinsel modellerini farklı perspektiflerden ortaya çıkarmak için çizim görevi, ekran kaydı, video ve ses kaydı, yarı yapılandırılmış görüşme ve araştırmacı gözlemi gibi çoklu veri toplama yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde Excel’de hazırlanan bir kodlama anahtarı sayesinde katılımcıların görevleri irdelenmiş, gezinme ve performansı, kaynak güvenilirliği, sorgu oluşturma ve arama kalıpları gibi özellikler kodlama anahtarında uygun başlıklarda yazılarak bir bütün oluşturulmuştur. Yapılan analizler sonucunda, katılımcıların kendi performansıyla olan memnuniyetlerinin görevleri tamamlama durumlarıyla doğru orantılı olduğu görülmüştür. Katılımcıların zihin haritaları incelendiğinde verilen araştırma görevi olan tasarım-temelli araştırma yöntemiyle ilgili yeterli bilgiye sahip olmadıkları için buldukları kaynakların doğruluğu hakkında çekimser kalmışlardır. Aynı şekilde başlangıçta çizmeleri istenen kavram haritasında nitel, nicel ve karma ana başlıkların bağlantılarında dahi sıkıntılar çektikleri gözlenmiştir. Katılımcıların araştırma konusu hakkındaki ön bilgilerinin zayıf olması, arama davranışının tamamlanmasına etki etmemiştir. Katılımcıların hepsi arama görevlerini tamamlamışlardır. Zihin haritalarındaki kurdukları bağlantılar incelendiğinde katılımcıların arama yaparken kullandıkları anahtar kelimelerin benzerlik gösterdiği ve  ileri düzey arama seçeneklerini kullanmadıkları gözlemlenmiştir. Yine ekran kayıtlarından elde edilen verilere göre uzun süre kaldıkları kaynakları güvenilir buldukları görülmektedir.

Keywords

Zihinsel model, İnternet arama davranışları, İnternet kaynakları.