5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Öğretmen Adaylarının Ders Planlama ve Uygulamasının Öz-Yansıtıcı Araçlarla Desteklenmesi

Yunis Şahinkayası

[email protected], Mustafa Kemal Üniversitesi

Hamide Şahinkayası

[email protected], Mustafa Kemal Üniversitesi

Halil Tüfekçi

[email protected], Mustafa Kemal Üniversitesi

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının ders planlamalarını desteklemek için alanyazında var olan iki öz-yansıtıcı aracın -web ortamına aktarılarak- Öğretmenlik Uygulaması dersinde ders planlama ve uygulama becerilerine etkisini incelemektir. 2001 yılında Öğretimi Planlama Öz-yansıtıcı Araç (IPSRT-Instructional Planning Self-reflective Tool) Baylor, Kitsantas ve Chung tarafından ve Yapılandırmacı Planlama Öz-yansıtıcı Araç (CPSRT-Constructivist Planning Self-reflective Tool) ise Kitsantas, Baylor ve Hu tarafından geliştirilmiştir. Basılı olarak kullanılan bu araçları etkileşimli hale getirmek ve ders planının elektronik olarak yapılabilmesi için bu araçlar web ortamında kullanılabilir hale getirilmiştir. Bu araçlardan IPSRT öğretmen merkezli, Gagne’nin öğretimin 9 aşamasına göre hazırlanmış sistematik planlamayı; CPSRT öğrenci merkezli, yapılandırmacı yaklaşıma göre planlamayı desteklemektedir. Çalışma, bu araçların öğretmen adaylarının planlama sürecine ve planlama becerilerine katkılarına yoğunlaşmıştır. Araştırma deneme modelinde olup, öntest-sontest kontrol gruplu yarı-deneysel desendedir. Çalışmanın örneklemini 2016-2017 öğretim yılında Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümünün 34 son sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Örneklem, ikisi deney (web ortamına aktarılmış IPSRT veya CPSRT araçları ile planlama yapanlar) biri kontrol grubu (geleneksel yöntemle planlama yapanlar) olmak üzere yansız olarak üç gruba ayrılmıştır. Birinci gruptan (n=13) IPSRT, ikinci gruptan (n=14) CPSRT kullanarak ders planı hazırlamaları ve uygulamaları istenmiş, üçüncü gruba (n=7) ise herhangi bir ders planlama aracı verilmeden ders planı hazırlamaları ve uygulamaları istenmiştir. Deneysel işlem başlamadan önce öntest olarak tüm gruplara ders planlama becerilerini ölçmek amacıyla aynı konu için ders planı yaptırılmıştır. Bunun yanı sıra kişisel bilgiler, öğretmenliğe yönelik tutum, öğretim planlamasına yönelik tutum ve öğretim becerileri öz-yeterliği ölçeğini de içeren bir anket uygulanmıştır. Ardından tüm gruplara Öğretmenlik Uygulaması dersi yönergesinde bulunan gözlem formu açıklanarak bir ders planında olması gereken öğeler anlatılmıştır. Daha sonra iki deney grubundan birine IPSRT, diğerine CPSRT tanıtılmış ve sonra ilgili araçla örnek ders planı açıklanarak hazırlanmıştır. Bu gruplardaki öğretmen adaylarından ilgili araçla birer plan yapmaları istenmiştir. Web ortamında hazırladıkları bu planların çıktılarına bir sonraki hafta yazılı dönüt verilmiştir. Deney gruplarında ilgili aracın daha verimli nasıl kullanılacağı en sık yapılan hatalar üzerinden tartışılmıştır. Ardından, deney gruplarından Öğretmenlik Uygulaması dersi kapsamında uygulama okullarında anlatmak üzere bir dersi öğrendikleri araçla planlamaları istenmiştir. Her öğretmen adayı, hazırladığı planını birinci ya da ikinci yazara onaylattıktan sonra uygulama okulunda uygulamıştır. Bu dersler üçüncü araştırmacı tarafından Öğretmenlik Uygulaması dersi yönergesindeki öğretmen adayı gözlem formu kullanılarak gözlemlenmiştir. Gözlemler sona erdiğinde sontest olarak öntestte ders planı yapılan konuda tüm gruplara tekrar ders planı yaptırılmıştır. Bunun yanı sıra öğrencilerin öğretim planlama öz-yeterlikleri ve öğretim planlamasına ilişkin algıları ve tutumları ölçülmüştür. Ayrıca iki deney grubuna kullandıkları öz-yansıtıcı aracın niteliğini değerlendirmeleri için bir anket verilmiştir. Son olarak, deney gruplarından gönüllü olarak katılan üçer kişi ile kullandıkları ders planlama öz-yansıtıcı aracı ve ders planlama süreci konusunda, kontrol grubundan gönüllü olarak katılan üç kişi ile de ders planlama süreci hakkında görüşmeler yapılmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda ders planı hazırlarken bir araca duyulan ihtiyaç her üç grupta da vurgulanmıştır. Grupların bir diğer ortak görüşü de plan yaparken dönüt alınması gerektiğidir. Ortak bir öneri ise gözlemlerin dönem içinde birden fazla yapılması ve gözlem formunun daha sade olması gerektiğidir. Daha ayrıntılı plan hazırlama, öğretim sürecini düşünme, öğretim yöntemi ve ortamını düşünme, öğretim amacı ve hedefi belirleme, materyal kullanımı, değerlendirme, sınıf yönetimi ve dönüt konularına önem verme IPSRT’nin yararları olarak ifade edilmiştir. Ancak, bir ders saatinde IPSRT’deki ve gözlem formundaki maddelerin hepsinin karşılanabilme ihtimalinin düşük olduğu eleştirisi yöneltilmiştir. CPSRT için, ders planı yapma becerilerini geliştirdiği, zamandan tasarruf sağladığı ve materyal kullanımının gerekliliği, öğretim sürecindeki öğrenci tepkileri, daha verimli ders işleme, değerlendirme ve dönüt konularında farkındalığı arttırdığı ifade edilmiştir. Araçsız ders planı yapanlar ise, öğretim ortamının, öğretim sürecinin ve materyal kullanımının önemli olduğunu belirtip bu süreçte sınıf yönetimi, süre gibi konularda sıkıntı yaşadıklarını ifade etmişlerdir. 

Keywords

Ders planı, Ders planlama öz-yansıtıcı aracı, Ders planlama becerisi, Öğretmenlik uygulaması