5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Öğretmen Adaylarının Dijital Bilgeliğe İlişkin Yeterlik Algılarını Belirlemeye Yönelik Ölçek Geliştirme Çalışması

Mesut Türk

[email protected], Anadolu Üniversitesi

Işıl Kabakçı Yurdakul

[email protected], Anadolu Üniversitesi

Bilgi toplumu olarak adlandırılan günümüz toplumunda, bilgi araştırılarak bulunan, çeşitli parçaları bir araya getirerek bir bütün oluşturulmaya çalışılan ve oluşturulan bu bütüne göre kararlar alıp vermeye yarayan bir olgu olarak tanımlanmaktadır. Toplumların huzur ve refahı için bireylerin doğru bilgiye ulaşmaları ve edindikleri bilgileri doğru bir biçimde kullanmaları gerekmektedir. Bu bağlamda gelecek nesilleri şekillendirmekte olan öğretmenlere önemli sorumluluklar düşmektedir. Bir öğretmen yeterliği olarak kabul edilen dijital bilgelik, gündelik yaşamdaki düşünme ve karar verme süreçlerinde teknolojiyi bilgece kullanma ve sonuçlarını paylaşmak olarak ifade edilebilir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının dijital bilgeliğe ilişkin yeterlik algısı ölçeğini geliştirmektir. Çalışmanın amacı doğrultusunda ilk olarak madde havuzu oluşturulmuştur. Madde havuzu oluşturulurken alanyazın taraması, 7 yarı-yapılandırılmış görüşme ve 22 alan uzmanının katılımıyla gerçekleştirilen birinci delfi turundan elde edilen veriler kullanılmıştır. Madde havuzundaki maddeler, iki alan uzmanın görüşüne sunulmuştur. Uzmanlardan gelen dönütler ve öneriler doğrultusunda 65 maddelik bir yapı oluşturulmuştur. İlerleyen turlarda 7’li likert yapısı (1: Kesimlikle Uygun Değil; 7: Kesinlikle Uygun) kullanılarak uzmanlardan maddeleri değerlendirmeleri istenmiştir. İkinci delfi turunda 65 maddeye ilişkin 22 uzmanın değerlendirme yapmış ve tur sonunda 58 madde kalmıştır. Üçüncü delfi turunda ise 58 maddeye ilişkin 19 uzman değerlendirmede bulunmuş ve tur sonunda uzlaşma ölçütlerine göre (çeyrekler arası fark ≤ 2 ve standart sapma< 2) 54 madde kalmıştır. Elli dört maddenin yer aldığı taslak ölçek formu görünüş geçerliği için 2 alan ve 1 dil uzmanının görüşüne sunulmuştur. Uzman görüşleri doğrultusunda son şekli verilen form, 3 farklı üniversitenin farklı bölümlerinde öğrenim gören toplam 463 öğretmen adayına uygulanmıştır. Toplanan veriler üzerinde gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda, üç faktör altında toplam 31 madde ile toplam varyansın % 53.69’u açıklanmaktadır. Bu faktörler, Düşünme ve Karar Alma ( 16 madde, α=,93), Sosyal Duyarlılık (11 madde, α=,90) ve Paylaşımcılık (4 madde, α=,83) şeklindedir. Ölçeğin genelinin iç güvenirlik cronbach alpha iç tutarlılık katsayısı ise α = .95 olarak bulunmuştur. Bir sonraki aşamada ise, açımlayıcı faktör analizinde veri toplanan üniversitelerden farklı olarak 2 üniversiteden, 297 öğretmen adayının katılımıyla veri toplanmıştır. Gerçekleştirilen doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonucunda ise AFA ile ortaya konulan yapının doğrulandığı görülmüştür.

Keywords

bilgi toplumu, dijital bilgelik, öğretmen adayı, ölçek geliştirme