5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Öğretmen Adaylarının Dijital Yerlilik Algıları

Canan Çolak

[email protected], Anadolu Üniversitesi

Nihal Dulkadir Yaman

[email protected], Anadolu Üniversitesi

Işıl Kabakçı Yurdakul

[email protected], Anadolu Üniversitesi

Dijital yerliler ile ilgili yapılan çalışmalar incelendiğinde; dijital yerli tanımı, dijital yerlilerin karakteristik özellikleri ve dijital yerlilerin öğrenme tercihleri olmak üzere üç grupta toplandığı söylenebilir. Dijital yerli tanımlanırken başlangıçta temel alınan değişkenin yaş olduğu görülmektedir. Prensky (2001), 1980 yılından sonra, bilgisayar, telefon, televizyon gibi çeşitli teknolojiler ile çevrelenmiş olarak doğan bireyleri dijital yerli olarak tanımlamıştır. Fakat yapılan bazı araştırmalarda dijital yerli olarak tanımlanan aynı yaşlardaki bireylerin teknoloji kullanım durumlarının birbirlerinden oldukça farklı olduğu bulunmuştur. Bu nedenle de yaş değişkeni dijital yerli tanımındaki kıstas olmaktan çıkmıştır. Dijital yerlilerin çeşitli ve çok sayıda teknolojileri kullanmaları ve yeni teknolojileri takip edip kullanmaları da teorik olarak kabul edilen karakteristik özelliklerindendir.  Çalışmaların birçoğunda, dijital yerli olarak teknoloji kullanım durumları incelenen bireylerin, çok az çeşitlilikte ve sayıda teknoloji kullandıkları, aynı zamanda beklenen düzeyde yeni teknolojileri kullanmadıkları görülmüştür. Dijital yerlilerin öğrenme tercihleri konusunda ise bilişsel olarak öğrenme şekillerinin dijital göçmenlerden daha farklı olduğu iddia edilmiştir. Genel olarak dijital yerli olarak adlandırılan bireylerin çok sayıda teknolojiyi kullanabildikleri ve bu konudaki bilgileri çabuk öğrendikleri, aynı zamanda birkaç bilişsel görevi yaptıkları, küresel olarak birbirleriyle ve çevrimiçi topluluklarla bağlantıda oldukları, bilişsel olarak öğrenme tercihlerinin farklı olduğu iddia edilmiştir. Bu konuda yapılan çalışmalarda ise bu iddiaların doğrulanması için deneysel çalışmaların yapılması gerektiği belirtilmiştir. Teorik olarak iddia edilen dijital yerlilerin teknoloji kullanım durumlarının öğrenme stillerini değiştirdiği yönündeki radikal iddialar yerine, öğrenme ve teknoloji kullanımlarında değişimin yaşandığı şeklinde ifade edilmesinin daha yerinde olacağını belirtmişlerdir (Margaryan et al., 2011).

Dijital yerliliğin tanımı ve karakteristiklerinin tartışıldığı çalışmalarda, dikkate alınan başka bir konu da dijital yerlilerin öğreticileri ile aralarında bulunan dijital uçurumdur. Dijital uçurum, öğreticilerin, teknoloji kullanım bilgi ve yeterliliklerinin öğrenenlerden daha az olduğu varsayımıyla ortaya çıkmıştır. Genç öğrenenlerin yaşlı bireylerden daha aktif olarak bazı teknolojileri kullandıklarına dair kanıtlar bulunmaktadır. Fakat dijital uçurumun sebebinin, sadece teknoloji ile çevrili ortama doğmanın getirdiği nesilsel farklılıktan ziyade öğrenen ve öğreticilerin etkileşime geçtiği teknolojilerle ilgili deneyimlerinin, kullanım amaç ve bu teknolojiler hakkındaki algıları arasındaki farklılıklardan kaynaklandığı belirtilmektedir. Özellikle eğitim ortamlarında tüm genç öğrenenleri, teknolojinin öğrenmelerini geliştirme ve desteklemede etkili olarak nasıl kullanacaklarını bilen dijital yerliler olarak kabul etmemek gerekmektedir. Ayrıca bu jenerasyonun yaşam tarzları ve öğrenme stilleri gibi ayırt edici özelliklerinin teknoloji kullanım durumları ya da tercihleri temel alınarak genellenmesi konusunda dikkatli olunmalıdır.

Dijital yerlilerin kimler olduğunu ve bu bireylerin hangi teknolojik araçları ne amaçla kullanmayı tercih ettikleri konusunda sınırlı sayıda araştırma bulunmaktadır. Bu anlamda, geleceğin öğretmenleri olan öğretmen adaylarının dijital yerlilik profillerinin incelenmesi, özellikle eğitimde dijital yerli - dijital göçmen özellikleri dikkate alınarak gerçekleştirilen teknoloji entegrasyonuna ilişkin çalışmalara katkı sağlayacaktır. Bu doğrultuda, çalışmanın amacı öğretmen adaylarının dijital yerlilik algılarını çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Öğretmen adaylarının kullandıkları çeşitli donanımsal teknolojilerin ve teknolojik uygulamaların neler olduğu ve bu teknolojileri ne amaçla kullandıkları ortaya koyulmuştur. Aynı zamanda bölüm, internet kullanım süreleri açısından dijital yerlilik algıları incelenmiştir. Böylece öğretmen adaylarının teknolojiyle birlikte nasıl öğrenecekleri ve nasıl iletişim kuracakları konusunda ayrıntılı bilgiler edinilmiştir.

 

Bu araştırma, tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını Türkiye’ nin dört bölgesindeki beş devlet üniversitesinde 2014-2015 öğretim yılı bahar döneminde öğrenim gören 344 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Verilerin toplanması için, kişisel bilgi formu ve Teo, Kabakçı Yurdakul ve Ursavaş (2014)’ın Türkiye örneklemine uyarladığı Dijital Yerlilik Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Kişisel bilgi formunda, öğretmen adaylarının, bölüm sınıf ve üniversite bilgilerinin yanı sıra hangi teknolojik donanımlara sahip oldukları, interneti günlük ve haftalık olarak ne kadar süre kullandıkları, hangi web uygulamalarını kullandıkları ve bu teknolojik donanım ve uygulamaları hangi amaçla kullandıkları bilgileri edinilmiştir. Djital Yerlilik Değerlendirme Ölçeği, Grow up with technology, Comfortable with multitasking, Reliant on graphics for communication, Thrive on instant gratifications and rewards faktörleri içerisinde 21 maddeden oluşmaktadır. Öğretmen adaylarının sahip oldukları teknolojik donanımlar, kullandıkları web tabanlı uygulamalar ve bu teknolojileri kullanım amaçları betimsel istatistiklerle analiz edilmiştir. Aynı zamanda dijital yerlilik algıları ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi ise çıkarımsal istatistikler kullanılarak analiz edilmiştir.

Çalışmada, öğretmen adaylarının teknoloji kullanım sürelerinin dijital yerlilik algıları üzerinde anlamlı bir farklılık yarattığı bulunmuştur. Öğretmen adaylarının bulundukları bölümlerin, sınıf düzeylerinin bu algıları üzerinde anlamlı bir farklılığa yol açmadığı görülmüştür.  Bu durumda dijital yerli olarak nitelendirilebilecek öğretmen adaylarının teknoloji kullanım süreçleri oldukça önemlidir. Böylece dijital yerli özellikleri arasında teknolojik donanım ve uygulamaların kullanımı konusunda daha fazla deneyime sahip oldukları yer alabilir.

Keywords

Dijital Yerlilik Algısı, Öğretmen Adayları