5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Öğretmenlerin Facebook Ortamının Eğitim Amaçlı Kullanılmasına İlişkin Görüşleri: Özdüzenleyici Öğrenme

Tülin Haşlaman

[email protected], TED Üniversitesi

Facebook Sosyal Ağının Eğitim Amaçlı Kullanılmasına İlişkin Öğretmen Görüşleri: Özdüzenleyici Öğrenme

Özdüzenleme, bireyin belirlediği hedeflere ulaşmak amacı ile sistematik olarak geliştirdiği düşünceleri, duyguları ve eylemleridir (Zimmerman, 2000; 2002; Schunk ve Ertmer, 2000). Bu tanım aynı zamanda, öğrenenin uygun eylemleri nasıl seçtiğini ve çevresel etkenlerin özdüzenleyici öğrenme becerilerinin gelişiminde ne kadar etkili olduğunu da vurgulamaktadır (Pintrich, 2000). Bu süreçte, öğrenen üstbilişsel süreçlerin rehberliğinde, güdüsel ve stratejik olarak kendi öğrenme sürecine katılmaktadır (Zimmerman 1990; Winne ve Perry, 2000). Öğrenenin üstbilişsel katılımı, akademik olarak güçlü ve zayıf yönlerinden, bilişsel kaynaklarından haberdar olması; kendisi hakkındaki bilgilerini, ödevlerini yaparken göz önünde bulundurması; öğrenme süreçleri ile kazanımlarını en iyi düzeye getirebilmek amacıyla gerekli düzenlemeleri yapmasıdır (Winne ve Perry, 2000).

Alanyazın  incelendiğinde özdüzenleme becerileriyle performans arasında anlamlı bir ilişki olduğu gösteren araştırmalar olduğu gibi özdüzenleyici öğrenme üzerine yapılan eğitimlerin öğrencilerin akademik performansını arttırdığını gösteren çalışmalarda bulunmaktadır (Dignath ve Büttner 2008; Masui ve De Corte 2005; Perels ve ark. 2005;  Purdie ve Hattie 1996, Zimmerman ve Martinez-Pons 1986, 1988; Schunk ve Ertmer 2000). Bu durumda, öğrencilerin  okul yaşantılarında  özdüzenleme becerilerinin desteklenmesi giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu doğrultuda öğrencilerin özdüzenleyici öğrenme becerilerini geliştirmelerinde, öğretmenler nasıl yardımcı olabilirler? sorusuna cevap arayan araştırmalar da giderek artmaktadır.

Araştırmada Zimmerman’ın (2000) özdüzenleyici öğrenme modeli rehberliğinde, öğrencilerin özdüzenleyici öğrenmelerini geliştirmek amacıyla sınıf öğretmenlerine yönelik bir eğitim programı hazırlanmıştır. Bu programda öğretmenlerle yapılacak olan yüzyüze ve çevrimiçi eğitimlerde, özdüzenleyici öğrenme becerilerini geliştiren yöntem, strateji ve tekniklerin sunulmasıyla birlikte kendi sınıf ortamlarında uygulayabilecekleri etkinlikler de paylaşılacaktır.

Bu çalışmada, geliştirilen bir eğitim programı temelinde, ilköğretim 3. sınıf öğretmenlerinin, sınıf ortamında öğrencilerin özdüzenleyici öğrenme becerilerinin gelişimini destekleyen etkinlikleri, tasarlamaları ve uygulamaları hedeflenmiştir. Bu süreçte gerekli olan kaynakların ve işbirliğine dayalı etkinliklerin paylaşılmasında çevrimiçi öğrenme ortamı olarak Facebook ortamı kullanılmıştır. 12 haftalık eğitim programı sürecinde, öğrencilerin özdüzenleyici öğrenme becerilerinin desteklendiği etkinlikler ve uygulama sonucunda elde edilen ürünler Facebook ortamında paylaşılmıştır. Çalışmanın örneklem grubunu, Ankara ilinde bulunan özel bir okulun 3. Sınıf öğretmenleri (n=17) oluşturmaktadır.  

Araştırmada, öğretmenlerin diğer katılımcılarla ve araştırmacıyla iletişimlerini ve etkileşimlerini sürdürmeleri amacıyla kullanılan Facebook ortamına ilişkin görüşleri alınmıştır. Öğrenme ve öğretme süreçlerinin teknoloji araçları ve uygulamalarıyla bütünleşmesi sürecindeki engeller arasında; Facebook ortamını tercih etmediklerini, sosyal ortam kullanırken yanlış anlaşılabilecekleri kaygısı taşıdıklarını, bazıları yüzyüze ortamları tercih ettiklerini, bazı katılımcılar ise Facebook'un sadece sosyal hayatta kullanılacağını düşündüklerini; bazıları ise başka bir sosyal ortam kullanmayı tercih edebileceklerini ve bazı katılımcılarda Facebook ortamının kullanımının rahat olmadığını belirtmişlerdir.

Araştırmada katılımcıların görüşlerinin alındığı bir diğer konuda özdüzenleyici öğrenme becerilerinin desteklenmesidir. Bu bağlamda öğretmenler; özdüzenleyici öğrenme becerilerinin desteklenmesinin yararlarını ve özdüzenleyici öğrenme sürecinin bileşenlerine dair görüşlerini dile getirmişlerdir. Öğrencilerinin hedef belirleme, planlama, kendini izleme, kendi davranışlarını ve etkinliklerini kontrol etme, özöğretim, farklı görev stratejilerini uygulama, özdoyum ve özdeğerlendirme etkinlikleriyle geleceğe yönelik çıkarımda bulunma becerilerinin desteklendiğini ifade etmişlerdir. Özdüzenleyici öğrenme becerilerinin desteklendiği ders planlarının geliştirilmesinin gerekliliği ancak özdüzenleyici öğrenme becerilerinin desteklendiği ders planlarının detaylı olduğu ve öğretmenlerin işyükünü arttırdığına dair görüşlerini belirtmişlerdir.

Keywords

Özdüzenleyici Öğrenme, Facebook, Öğretmen Eğitimi