5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Otizmli Bireylerin Zeka Türlerine Göre Çevresiyle Uyumuna ve Bilişsel Gelişimlerine Yardımcı Mobil Araç: Otimobil

Vasif Nabiyev

[email protected], Karadeniz Technical University

Ali Kürşat Erümit

[email protected], Karadeniz Technical University

Büşra Özdemir

[email protected], Karadeniz Technical University

Volkan Akkaya

[email protected], Karadeniz Technical University

Otizm, bir hastalık olmadığı gibi belirli bir tedavisi de yoktur. Otizmli bireylerin hayatlarını idame ettirmeleri ve topluma kazandırılmaları için zorlu bir eğitim evresinden geçmeleri gerekmektedir. Ancak her otizmli bireyin farklı nitelikler taşıması ve farklı zeka türlerine sahip olması dolayısıyla ortak bir eğitim sistemi uygulanamamaktadır. Bunun yerine daha çok, kişiye özel planlar ve dersler yapılmaktadır. Her otizmli birey, kendine özgü nitelikler taşıdığından dolayı çoğu ortak uygulanan eğitime karşı ilgisiz kalmakta ve eğitim süreci aksamaktadır. Bunun önüne geçmek ve eğitimde başarıyı arttırmak için öncelikle bireyin hangi zeka türüne yatkın olduğunun belirlenmesi ve o yönde eğitim verilmesi gerekmektedir.

Çalışmada otizmli bireylerin hem zeka türlerinin (yönelimlerinin) belirlenerek bilişsel gelişimlerine hem de çevresi ile uyum sağlamasına yardımcı olmak amacıyla görsel arayüze sahip mobil bir uygulama geliştirilmiştir. Mobil uygulamaya Otimobil(Otizmli bireyler için Mobil Bilişsel araç) adı verilmiştir. Otimobil temel olarak 3 bölümden oluşmaktadır. “Gündelik” bölümü, bireyin çevresiyle iletişimini kolaylaştırmak amacıyla tasarlanmış olup alışma evresinden sonra amacına uygun bir şekilde kullanılabilir. Uygulamadaki “Eğitim” bölümü, bireyin yakın çevresinde yer alan öğelerin tanıtılması için tasarlanmıştır. Bu öğelere harfler, sayılar, renkler ve geometrik şekiller de dahildir. Bunların dışında bireyin yakın çevresinde görebileceği çeşitli nesneler (evlerde, okullarda vs.), hayvanlar ve meyve-sebzeler tanıtılmıştır. Bu bölüme ek olarak piyano tuşlarıyla müzik çalınabilecek “Müzikler” kısmı eklenmiştir. Son olarak "Oyunlar" bölümünde harfler, sayılar, renkler ve nesneler/kavramlar konu başlıkları altında oyunlar tasarlanmıştır.

Çalışmada otizmli kişinin zeka türünün belirlenmesi, sistem içerisinde davranışlarının otomatik olarak izlenmesiyle sağlanmaktadır. Bu amaçla uygulama içerisinde farklı zeka türlerine hitap edecek oyunlar tanımlanmıştır. Kişi bu oyunlarla oynadıkça geçen süre ve puanlar hesaplanmaktadır. Arka planda yürütülen bu işlemler veritabanına kaydedilir. Alınan puanlara bağlı olarak oyunlar farklı evrelere taşınmakta ve zorluk düzeyi artmaktadır. Türleri birbirinden farklı olan bu oyunlar, kişinin motor becerilerini geliştirmek amacıyla "Eşleştirme" (sürükle-bırak); iletişimi kolaylaştırmak ve algılamayı geliştirmek amacıyla "Bilme" (sesli soru) şeklindedir.

Bu oyunlarda geçirilen süre ve alınan puanlar veritabanında saklanarak kişi hakkında bir gözlemleme raporu oluşturulmasına olanak vermektedir. Bu raporlar doğrultusunda kişinin zeka türü/yönelimi saptanabilir ve okul eğitimi bu yönelim üzerinden verilebilir.

Keywords

Otizm, Oyunla öğretim, Zeka türleri, Mobil uygulama