5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Siber Zorbalık (Cyber Bully) Mağdurlarının Karşılaştıkları Problemlerin Nitel Olarak İncelenmesi

Edagül Çiçek

[email protected], Marmara Üniversitesi

Yulet Günay

[email protected], Milli Eğitim Bakanlığı

Yunus Yüngül

[email protected], Marmara Üniversitesi

Bu araştırmanın temel amacı; siber zorbalık mağdurlarının problemlerini, görüşlerini, mağduriyetle mücadele çabalarını araştırmak, siber zorbalığa dair toplumda farkındalık oluşturarak bilinçli internet kullanımını yaygınlaştırmak, art niyetli kişi ve yazılımların teknik ya da hukuki açıdan engellenmesine yönelik önlemler alınmasını desteklemektir. Nitel araştırma yöntemi kullanılan ve 2013 yılında gerçekleştirilen çalışmaya bir erkek yedi kadın olmak üzere toplam sekiz siber zorbalık mağduru katılmıştır.

Çalışmada araştırmacılarca hazırlanan ve öğretim üyesi tarafından kapsam geçerliliği gözden geçirilen “Siber zorbalık (Cyber Bully) mağdurlarının karşılaştıkları problemlerin mülakat formu” kullanılmıştır. Mülakat formunda yer alan sorular katılımcıya yüz yüze gelinerek sorulmuş ve konuşmanın akışına göre elde edilen cevaplar ses kayıt cihazı aracılığıyla kayıt altına alınmıştır. Görüşmeler tamamlandıktan sonra ses kayıtları, metin editörü yazılımlarından Microsoft Office Word 2010 programıyla bilgisayar ortamına aktarılmış ve içerik analizi türlerinden ‘kategorisel analiz’ kullanılarak veriler kavramsallaştırılmıştır.

Araştırma sonucunda mağdurlar, olay anına kadar “siber zorbalık” kavramını bilmediklerini ve saldırıyı “arkadaş, aile, diğer” diye adlandırılan farklı kaynaklar vasıtasıyla öğrendiklerini ifade etmişlerdir. Bulgulara göre siber saldırının gerçekleştiği dijital platform sıralamasında ilk sırayı “facebook” almış sıralama “messenger” ve “diğer siteler” şeklinde devam etmiştir. Mağdurlar olay anında verilen ilk tepkilerini şaşkınlık/şaşırma, durumla nasıl başa çıkacağını bilememe, çaresizlik ve hiçbir tepki verememe gibi ortak kavramlarla ifade etmişlerdir. Saldırılarda “fotoğrafların çalınması” ve “kimliğe bürünme” suçlarının öne çıktığı fark edilmiştir. Bulgulara göre siber zorbalıktan haberdar edilen ailelerin mağdurları, olayın resmi makamlara intikali için destekledikleri ancak kimi katılımcıların olayları ailelerinden gizlemeyi tercih ettikleri tespit edilmiştir.

Yapılan araştırmada; siber zorbalığın mağdurlarda sosyal ağlardan ve teknolojik aletlerden uzaklaşma, özel günlerde dahi toplu fotoğraf çekiminde sakınma,  kişisel bilgi, fotoğraf vb. dokümanları paylaşmama ayrıca şahsi elektronik aygıtlar dışında ortak alanlardaki sosyal ağlara katılmama gibi sonuçlar doğurduğu tespit edilmiştir. Mağdurlar sosyal ağlardan kısa veya uzun aralıklarla uzaklaşmayı seçerken zamanla çeşitli nedenlerle şifre ve güvenlik önlemlerini arttırarak sosyal ağlara yeniden katılmışlar.

Bu araştırma ile siber zorbalığın;  mağdurlar üzerinde çok yönlü olumsuz etkilere yol açtığı, sonuçları itibariyle mağdurların sosyal ilişkileri başta olmak üzere eğitim ve iş hayatlarının zarar gördüğü, siber zorbalığın yaygınlaşma hızının dikkat çektiği ve etki alanı itibariyle oldukça tehlikeli adlandırılabileceği ancak güvenlik önlemlerinin arttırılması ve gizliliğe dair seçeneklerin kullanımıyla saldırıların büyük oranda engellenebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

Cyber Bully, Siber Zorba, Siber Zorbalık Mağduru