5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Çevrimiçi Hazırbulunuşluk Düzeyleri

Özlem Coşkun

[email protected], Gazi Üniversitesi

Vildan Özeke

[email protected], Gaziosmanpaşa Üniversitesi

İrem Budakoğlu

[email protected], Gazi Üniversitesi

Gerekçe: Tıp fakültelerinin giderek artan öğrenci sayıları yüz yüze verilen eğitimin kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çerçevede yüz yüze ortamları uzaktan öğrenme ortamları ile telafi etmek ve bireylere uygun oldukları yer ve zamanda, istedikleri kadar tekrar yapabilecekleri, kendi hızlarında ilerleyebilecekleri çevrimiçi öğrenme ortamlarında derse ilişkin kaynak ve paylaşım fırsatları sunmak alternatif bir yol olarak değerlendirilebilir. Günümüzde sıkça vurgulanan “yaşamboyu öğrenme” ve “21. yüzyıl öğrenen özellikleri” bağlamında artık bilgi ve iletişim teknolojilerini (BİT) etkin kullanan dijital okuryazarlık becerisine sahip bireyler akıllara gelmektedir. Tıptaki sürekli değişim ve gelişim de bu meslekteki bireylerin kendilerini sürekli yenilemelerini gerektirmektedir. Gerek öğretim üyeleri gerekse öğrencilerin bu kaçınılmaz sürece iş yükü, zaman darlığı, düşük motivasyon vb. gerekçelerle mesafeli kalmaları düşünülemez. Ancak bu öğrenme ortamlarının işe koşulması radikal bir girişimle mümkün olsa bile; uzun vadede paydaşların memnuniyet ve başarıları için, planlı biçimde başlatılması, gerekli tedbirlerin alınması önem arz etmektedir. Öğrenenler ve öğreticiler çevrimiçi öğrenmeye hazır olmadıkları sürece kaynak ve yatırımların boşa gitmesi durumu kaçınılmazdır.

Amaç: Kurum ve paydaşlar düzeyinde çevrimiçi öğrenmeye hazırbulunuşluk seviyesinin belirlenmesi, fiziksel ve zihinsel açıdan hazır olup olmadıklarının tespit edilmesi, BİT kaynaklarından yararlanarak öğrenme kalitesinin arttırılması açısından gereklidir. Bireyin etkin bir çevrimiçi öğrenme deneyiminde bulunabilmesi için hazırbulunuşluk düzeyi dikkatle analiz edilmeli, gerekli tedbirler buna göre alınmalı ve öğrenme ortam ve süreçlerine ilişkin hazırlıklar bu çerçevede gerçekleştirilmelidir. Bu yüzden uzaktan öğrenme deneyimi öncesinde öğrencilerin çevrimiçi öğrenmeye hazırbulunuşluk düzeylerinin belirlenmesi bu çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Bu çalışmanın birincil amacı tıp fakültesinde okuyan dördüncü sınıf öğrencilerinin; çevrimiçi öğrenmeye hazırbulunuşluk düzeylerinin ve sahip oldukları donanım ve altyapı ögelerinin belirlenmesidir. Araştırmanın ikincil amacı ise; belirlenen hazırbulunuşluk düzeyine göre çevrimiçi öğretimin planlanmasında göz önünde bulundurulacak tedbirlerin ortaya konulmasıdır.

Yöntem: Bu çalışma nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli ile planlanmıştır. Evren Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde öğrenim gören öğrenciler iken; çalışma evreni Dönem 4 öğrencileri olarak belirlenmiştir. Çalışma evreninde 398 öğrenci bulunmaktadır. Dördüncü sınıf öğrencilerinin tamamına ulaşılmasının planlandığı araştırmada herhangi bir örneklem seçme yoluna gidilmemiş, veri toplama aracı herkese ulaştırılmış ve öğrencilerden gönüllülük esasına göre veri toplanmıştır. 337 öğrencinin katıldığı (%85 geri dönüş oranı) çalışmada kullanılan veri toplama aracı iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm; demografik özellikler (cinsiyet, yaş, sınıf, bölüm); öğrencilerin sahip oldukları donanım ve internet altyapıları, internete erişim tercihleri, farklı kullanım amaçlarına göre kullanım sıklıklarını sorgulayan anket maddeleri ile ödev ve çalışmaları esnasında kullandıkları çevrimiçi site ve uygulamalara ilişkin açık uçlu bir sorudan oluşmaktadır. İkinci bölüm ise; Demir(2015) tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş üniversite öğrencilerinin e-öğrenmeye hazırbulunuşluğu ölçeğini kapsamaktadır. Ölçek 6 faktör ve 33 maddeden oluşmaktadır. Bu faktörler; bilgisayar özyeterliği (BÖY-5 madde), internet öz yeterliği (İÖY-4 madde), çevrimiçi iletişim özyeterliği (ÇİÖY-5 madde), kendi kendine öğrenme (KKÖ-8 madde), öğrenen kontrolü (ÖK-4 madde) ve e-öğrenmeye yönelik motivasyon (EÖYM-7 madde) şeklindedir. “Bana Hiç Uygun Değil (1)” ile “Bana Tamamen Uygun (7)” arasında değişecek şekilde derecelendirilen ölçek maddeleri yedili Likert tipindedir. Ölçekten en az 33 puan alınabilirken, en fazla 231 puan alınabilmektedir. Ölçekten alınan puan yükseldikçe e-öğrenmeye hazırbulunuşluğun daha fazla olduğu anlaşılmaktadır. Orijinal ölçeğin güvenirliğine ilişkin Cronbach’s alfa iç tutarlık katsayısı toplam puan üzerinden .93 iken alt boyutlarda .84 ile .95 arasında değişmektedir. Bu çalışmada ise Cronbach’s alfa iç tutarlık katsayısı toplam puan üzerinden .97 iken alt boyutlarda .91 ile .98 arasında değişmektedir. Veriler SPSS 17.0 yazılımı ile analiz edilmiştir. Yapılan tüm analizlerde .05 anlamlılık düzeyi kullanılmıştır.

Bulgular: Katılımcılardan f:185(%55,2) kişi kadın ve f:150(%44,8) kişi erkektir. Yaşları 20 ile 26 arasında değişmekte olup ortalamaları 22,35±0,95 şeklindedir. Öğrencilerden f:321(%95,3) kişinin akıllı telefonu, f:275(%81,6) kişinin dizüstü bilgisayarı, f:90(%26,7) kişinin tableti ve f:30(%8,9) kişinin de PC sahibi olduğu görülmüştür. 3 öğrencinin (%0,9) herhangi bir cihazı bulunmamaktadır. Öğrencilerden f:271(%80,89) kişinin hem kaldığı yerde hem de mobil olarak sürekli internet erişimi varken, sadece 15 kişinin(%4,48) internet erişimi yoktur. Alt boyutları açısından ele alındığında birkaç tedbir alındıktan sonra öğrenenlerin e-öğrenmeye hazır oldukları söylenebilir. Sadece EÖYM alt boyutunda motivasyonlarının çok yüksek olmadığı bu çerçevede daha fazla çalışmak gerektiği görülmüştür. BÖY, İÖY, ÇİÖY ve EÖYM alt boyutlarında erkeklerin kadınlara göre anlamlı olarak daha yüksek hazırbulunuşluk düzeylerine sahip oldukları görülmüştür. Hali hazırda ödev ve ders amaçlı interneti ve mobil uygulamaları kullanım sıklığı yüksek olanların kullanmayan ve seyrek kullananlara göre hazırbulunuşluk düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür.

Sonuç ve Öneriler: Kurumsal hazırbulunuşluk olarak bakıldığında Gazi Üniversitesi, Uzaktan Eğitim Merkezi altyapı ve personel yeterliği açısından oldukça yetkindir. Teorik dersler için çevrimiçi öğrenmeye öncelikli olarak başlanacak Enfeksiyon Hastalıkları bölümünde, öğretim üyeleri uygulanacak içeriklerin dijital ortama aktarılması ve ortamın düzenlenmesi noktasında hazırlıklarını tamamlamak üzeredir. Bu çerçevede öğrenenlerin ihtiyaç duydukları alanlarda onlara kurslar düzenlemek, bilgisayar ve internet erişimi sınırlı olan dezavantajlı öğrencilere üniversitemiz bünyesinde kullanabilecekleri donanım planlaması yapmak gibi birtakım tedbirler alınması gerekmektedir.

Keywords

çevrimiçi hazırbulunuşluk, e-öğrenme, tıp fakültesi öğrencileri