5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Üç-Boyutlu Çok-Kullanıcılı Sanal Ortamların Tasarım Aracı Olarak Kullanımı: Opensim Örneği

Dilek Doğan

[email protected], Ankara Üniversitesi

Hakan Tüzün

[email protected], Hacettepe Üniversitesi

 

Çok-kullanıcılı sanal ortamlar üç-boyutlu nesnelerle yapılandırılmış, içinde kullanıcıların kendilerini temsil eden bir karakter yardımıyla etkin olarak dolaşabildiği platformlardır. Bu ortamlar 21. yy’da simülasyon, oyun vb. olarak farklı şekillerde adlandırılmaya devam etmektedir. Otantik dünyanın bir yansıması sanal ortamda tasarlanabilmesine rağmen herhangi bir sistemde nesneler arasında tanımlanmış ilişkileri içeren gerçek bir sürecin taklidi yapılmadığından simülasyon olarak adlandırılması doğru olmayacaktır. Buna ek olarak, bu ortamların kullanılması sürecinde bir hedefe ulaşılmasını sağlayan belirli amaçları veya belirli kuralları olmadığı için oyun olarak adlandırmak da doğru olmayacaktır.  Sanal ortamlarda karakterler uçabilir, deniz altında gezebilir ya da istedikleri bölgelere ışınlanabilirken kullanılan ortamlarda kullanıcılara sağlanan izinlere göre karakterler neredeyse her şeyi özgürce yapma hakkına sahiptir. Kullanıcılar karakterinin cinsiyetinden görünümüne, diğer karakterlerle iletişim şeklinden hareketlerine, ortamda bir şeyler oluşturulmasından etkileşim yöntemlerine kadar birçok duruma müdahale ederek ortamları izin verilen ölçüde tasarlayabilmektedir. Bu ortamlarda belirli bir alan geliştirmek ve kullanım amaçları doğrultusunda bu ortamları özelleştirmek için altyapısında genellikle oyun motorlarının kullanıldığı sunucu üzerinde çalışan bir platformun oluşturulması ya da bu hizmeti veren servis sağlayıcılardan yer kiralanması gerekmektedir. Bu durumda, kullanılacak olan platformlara göre halihazırda başkaları tarafından tasarlanan ortamlar kullanılabileceği gibi, boş bir alanda sıfırdan bir tasarım yapılması da gerekebilir. Sanal bir dünyanın oluşturulması sürecinin önemli bileşenlerinden birisi de ortam tasarımıdır. Ortam tasarımlarında kullanılacak arayüzlerin kullanımı ve öğrenme kolaylığı tasarım süreçlerini etkilemektedir.  Bu kapsamda bu çalışmada açık kaynak kodlu üç-boyutlu çok-kullanıcılı bir sanal ortam sunucu uygulaması olan OpenSimulator (OpenSim) ve bu sunucunun görüntülenmesini sağlayan uygulamaların sahip olduğu tasarım araçlarının özelliklerine değinilecektir. Ek olarak uygulama arayüzünü tasarımcı olarak kullananların ortamla ilgili kullanım ve öğrenme kolaylığı açısından görüşlerine de yer verilecektir.

Keywords

sanal dünyalar, üç-boyutlu tasarım, MUVE, Opensim