5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Yetkin Kullanıcı Düzeyinde Avrupa Birliği Dijital Yeterlikler Ölçme Aracının Faktör Yapısının İncelenmesi

Eda Bakır

[email protected], Department of Computer Education and Instructional Technologies, College of Education, Recep Tayyip Erdoğan University

Hakan İslamoğlu

[email protected], Department of Computer Education and Instructional Technologies, College of Education, Recep Tayyip Erdoğan University

İlknur Reisoğlu

[email protected], Department of Computer Education and Instructional Technologies, College of Education, Recep Tayyip Erdoğan University

Ömer Faruk Ursavaş

[email protected], Department of Computer Education and Instructional Technologies, College of Education, Recep Tayyip Erdoğan University

Teknolojiyle birlikte yaşanan değişim ve dönüşümler insan hayatına yeni kavramlar getirmiştir. Dijital okur-yazarlık, dijital vatandaşlık, dijital yerlilik, dijital göçmenlik ve dijital yeterlik gibi kavramlar toplum yaşantısında önemli hale gelen kavramlardan bazılarıdır (Akgün, Yılmaz ve Seferoğlu, 2011). Teknolojinin hızla geliştiği ve bilgi çağı olarak nitelenen yaşanılan çağda, bugünün insanının taşıması gereken özellikler de değişmiştir. Bireylerden hızlı ve yaratıcı düşünmeleri beklenirken, neyi öğrenmesi gerektiğini ayırt edebilen, sorgulama yapabilen, kendini iyi tanıyabilen, gereksinim duyduğu bilgiye kolayca ulaşabilen ve bilgi çokluğu arasından istediği ve işine yarayan bilgiyi seçebilen ve bütün bunları yaparken de teknolojiyi kullanabilen bireyler olarak yetişmeleri istenmektedir (Umay, 2004; aktaran: Kurtoğlu, 2009). İş sahasında da mevcut problemleri değerlendirebilen, dijital araçları kullanarak çözüm ve  bilgi üreten, bireylere önemli derecede ihtiyaç duyulmaktadır (Vuorikari, Punie, Gomez, ve Van Den Brande, 2016). BİT toplumun her yönüne yayılırken, hayatın giderek daha fazla bölümüne dokunmuştur. Bu noktada dijital yeterlik her birey için vazgeçilmez bir unsur haline gelmiştir(Pena-Lopez, 2010). Mevcut eğitim süreçlerini geliştirmek için dijital teknolojilerin kullanımını keşfederken, gençleri günümüz dijital kamusal alanında tam katılımcılar haline getirmek, teknoloji zengini dünyanın kodlarını ve araçlarını bilerek ve uygulayarak onları  yetiştirmek ve çevrimiçi öğrenme kaynaklarını kullanmaya teşvik etmek için gençleri güçlendirmek dersliklere bilgisayar teknolojisinin girilmesini haklı gösteren hedeflerdir (OECD, 2015). BİT'in gündelik hayatta yaygınlaşması, belirli beceriler için bir ihtiyaç yaratmaktadır (OECD, 2015). Yeni binyılın başlangıcından itibaren, dijital olarak yetkin olmak, hem bir gereksinim hem de bir hak olarak algılanmaktadır (OECD, 2001). Dijital yeterlik bugünün toplumlarında başarılı, bilgili ve yetenekli olmak isteyen öğrenciler için temel esaslardan biri olarak görülmektedir (Donaldson, 2015). Dijital yeterlik farklı alanları kapsayan ve sürekli gelişen, değişen bir kavram olduğundan politikacılar, uygulayıcılar ve araştırmacılar tarafından esnek bir şekilde tanımlanmaktadır (Ilomäki, Paavola, Lakkala ve Kantosalo, 2016). Dijital yeterlik kavramının ne olduğu ve neleri içerdiği toplumun her kesimi tarafından anlaşılmalıdır özellikle öğretmenler için istenen dijital yeterliklerinin tanımının iyi yapılması eğitim alanında doğru kararlar alınması için gerekli bir durumdur (Jansen ve diğerleri, 2013). Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı 21.yüzyıl gereksinimleri doğrultusunda Avrupa Birliği tarafından bireylerin dijital yeterlik düzeylerini belirlemek amacıyla oluşturduğu Dijital Yeterlikler Ölçeğinin(DYÖ) pratikteki uygunluğunu belirlemektir. Ölçme aracının öğretmen adaylarının dijital yeterliklerini belirlemeye yönelik oluşturulan ölçeğin Türkçeye uyarlanmasını gerçekleştirmektir. Orijinali İngilizce olan ölçme aracı AB Türkiye ofisi tarafından ve ayrıca araştırmacılar tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan ölçme aracının faktör yapısını belirlemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizine tabi utulmuştur. 239 öğretmen adayı(kız=157, erkek=82) ile gerçekleştirilen araştırmanın verileri katılımcılara ölçüm maddeleri ve demokrafik özellikleri barındıran bir ölçme paketi ile toplanmıştır. Teorik olarak toplam beş faktör ve 3 farklı kullanıcı düzeyinde oluşturan ölçme aracı bu çalışmada yetkin kullanıcı seviyesinde test edilmiştir. Analiz sonucunda ölçme aracı bağımsız kullanıcı düzeyinde; Bilgi işlem, iletişim, içerik oluşturma, güvenlik ve problem çözme faktörlerinden oluştuğu tespit edilmiştir. Bundan sonraki araştırmalar için ölçüm modelinin değişmezliği ve yetkin kullanıcı seviyesin faktör yapısının doğrulatılması önerilmektedir.

Keywords

Avrupa birliği, dijital yeterlik, öğretmen adayı, doğrulayıcı faktör analizi