5th International Instructional Technologies & Teacher Education Symposium Logo

Zihinsel Engelli Öğrencilerin Eğitimi İçin Geliştirilen Hareket Tabanlı Eğitsel Oyunların Doğal Kullanıcı Arayüz Tasarım İlkelerine Göre İncelenmesi

Mehmet Özkaya

[email protected], Aksaray Üniversitesi

Sami Şahin

[email protected], Gazi Üniversitesi

İlk kişisel bilgisayarların ortaya çıkışından günümüze dek kullanıcı arayüzleri farklı gelişim aşamalarından geçmiştir. Komut satırlı arayüz olarak ifade edilen ortamda klavye ile doğrusal girdi işlemleri yapılabilirken daha sonra farenin icadı ile birlikte girdi işlemleri bilgisayar ortamında iki boyutlu yürütülmeye başlanmıştır. Grafik arayüzü olarak adlandırılan bu yeni ortamda uzun yıllar fare ve klavye geleneksel temel giriş aygıtı olarak kullanılmıştır. Ancak günümüzde insan – bilgisayar etkileşimi çalışmaları ile ortaya çıkan hareket tabanlı teknolojiler, kullanıcı arayüzlerini bir adım öteye taşıyarak girdi işlemlerinin üç boyutlu yapılabilmesini sağlamıştır. Bu sistemlerde beden hareketleri sensörler ile izlenip algılanabilmektedir. İnsan vücudu ise temel giriş aygıtı durumundadır. İzleme ve algılama sırasında eldiven, kol bandı ve çubuk gibi sınırlı sayıda ekipmana ihtiyaç duyulurken tamamen temassız ve aracı bir aygıt olmaksızın da hareketi algılama işlemi yapılabilmektedir. Bu teknolojilerinin kullanımı sırasında geleneksel giriş yöntemlerinden farklı olarak kullanıma ilişkin herhangi bir ön bilgi gerekmez. Giriş sistemlerindeki bu değişim ve gelişim, ekran ve etkileşim tasarımının yeniden ele alınmasını zorunlu kılmıştır. Bu çalışmada özel eğitime gereksinimi olan bireyler için geliştirilmiş doğal kullanıcı arayüzlü oyunların, tasarım ve etkileşim yönünden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla alan yazında ortaya konulan doğal kullanıcı arayüz tasarım ilkelerine göre 8 ana maddeden oluşan bir değerlendirme formu oluşturulmuştur. Farklı engel tanılamasına sahip 10 öğrencinin katılımı ile gerçekleştirilen uygulama sırasında üç farklı oyunda kullanıcı davranışları 6 haftalık süre ile gözleme dayalı incelenmiştir. Ekran ve ortam kaydının yapıldığı çalışmada özel eğitim uzmanı ve öğretmen görüşleri de değerlendirmeye alınmıştır. Çalışma sonunda ekran öğelerinin konumu ve tasarımı, etkileşim türü, eylemi tetikleme ve durdurma, geri bildirim ve tepkide gecikme durumlarına bağlı olarak tasarım ve etkileşim sorunları tespit edilmiştir.

Keywords

doğal kullanıcı arayüzü, tasarım, etkileşim, zihinsel engelliler